Scenografie

Bij het woord Scenografie gaat bij de meeste theatertechnici de haren rechtovereind staan. Scenografie is een modewoord. Wie zich af vraagt wat Scenografie is zal deze zin tegen kunnen komen : Het ontwerpen en creëren van decors, met een bijzondere aandacht voor de ruimtelijke aspecten ervan.

Sommige mensen noemen het ook wel decor. Toch is dit het niet helemaal. Voor een theatertechnicus is er verschil tussen decor en scenografie. Zo is decor te tillen en zonder uitleg van een inspiciënt in elkaar te zetten. Scenografie is niet te tillen, en als het eenmaal staat begrijp je er nog geen hout van.

Vroeger waren er decorontwerpers. Die ontwierpen het decor, zette het zelf in elkaar en gingen mee om het de eerste keren in elkaar te zetten. Voor een decorontwerper begon met ontwerpen keek hij in welke theaters de voorstelling stond en ging dan aan de slag. Hij zorgde ervoor dat het decors, al dan niet aangepast, in de kleinste pisbak (klein theater, niet veel groter dan een toiletruimte, plek waar je liever niet komt) kon staan. Alles wat je zag was van hout of doek. De marmeren pilaren zagen er als echt uit, de ijzeren balken, niet van echt te onderscheiden. Maar alles van hout en gewoon te tillen.

Bij een Scenograaf zit dit anders. Die weet niet af van het bestaan van een decorartelier waar vakmensen werken die alles kunne maken van hout, Wanneer een Scenograaf een ijzeren balk in het decor wilt, laat hij deze rechtstreeks van de Hoogovens aanrukken. Of de Scenograaf die toch echt een bos in het theater wilde. Het gezelschap reed met 10 vrachtwagens het land rond met daarin allemaal bomen, levens en wel. Om de wortels te verbergen werd er 2 meter aarde over de toneelvloer uitgestrooid. Het is nog wachten op een toneelstuk over de Titanic.

Om een decor goed in elkaar te zetten wordt deze gemerkt. De ene keer van links naar rechts, of getallen. Ook wordt er gebruik gemaakt van driehoekjes, vierkantjes en rondjes bij decorstukken die op elkaar moeten aansluiten, allemaal logisch en begrijpelijk voor de theatertechnici. Van een Amsterdams toneelgezelschap is bekend dat de Scenograaf de merkjes bepaalde. De scenografie bestond uit allemaal eilandjes die uit steigerpijpen en een stuk hout bestonden. Alle eilandjes waren gemerkt. Niet logisch met een nummer of naam, maar met kleuren. De Scenograaf had deze kleuren geheel willekeurig bepaald. Zachtroze, paars, lila, zeewiergroen, lichtgroen, groenblauw, grijs, noem het maar op. De inspiciënten moesten in ieder theater weer uitleggen wat waar moest en raakte regelmatig de kluts kwijt als zachtrose en hardrose door elkaar heen lagen. Aan het eind van de tournee waren ze allemaal rijp voor een gesloten inrichting. Om de zenuwen onder bedwang te houden was zelfs de grootste anti-roker gaan roken en iedereen alcoholist geworden.

Ook was er een Scenograaf die eens een fabriekshal had ontworpen. Om het allemaal echt te laten lijken waren er echte ijzeren balken aangeschaft die in ieder theater weer voor verbaasde gezichten zorgde. Er kwam zoveel ijzer mee dat je een complete fabriek kon nabouwen en het eigenlijk in geen theater paste.

Als een scenografie af is en de Scenograaf vind het niks wordt het hele spul zonder pardon weggegooid. Op geld wordt niet gekeken. Op tijd ook niet trouwens, het maakt niets uit of dit een week voor de premiere is.

Om elkaar een hand boven het hoofd te houden is er een prijs in het leven geroepen voor scenograven. Als je de genomineerde voorbij hoort komen voel je de pijn in je rug alweer. Toch hoop ik niet dat er ooit een gezelschap de Titanic gaat uitvoeren. Ik vrees dat we het toneel echt niet waterdicht krijgen met al dat zoute zeewater.